Stichting Zarjanka

Estland - Cursus Handel - Kerst'04 - Jubileum 10 jaar - Maslenitsa'04 - Kerst'03 - Interview Irina

Oudgelovigen in Estland
(boven) Reisverslag door Henk van Ziel, augustus 2005
Ik heb begin augustus een studiereis in Estland gemaakt naar met name de hoogvenen. Estland is qua sfeer en mensen veel meer een skandinavisch land dan een oude sovjetrepubliek. Er wonen maar anderhalf miljoen mensen in een land dat ongeveer 1,5 x Nederland is. Veel ruimte en veel natuur, alleen plaatselijk aangetast door milieuverontreiniging: ik kan me nu een klein beetje voorstellen hoe Nederland er bijvoorbeeld 150 jaar geleden uitgezien moet hebben. Zondag ben ik naar een gemeenschap van Oud-Gelovigen aan het Peipsi-meer gegaan, een soort binnenzee op de grens met Rusland. Er zijn daar verschillende dorpen, waar al van oudsher Oud-gelovigen uit Rusland wonen. Ze leven hoofdzakelijk van visvangst en groenteteelt. Eerst ging ik naar het museum over de Oud-gelovigen in Kolkja en daarna naar het dorp Varnja waar de dirigente van het kerkkoor, Zoja Kutkina, woont. De brief die ik van Irina had gekregen hielp: Zoja toonde enkele liturgieboeken, waaronder een Paasliturgie (zie bijgaande foto's) en zong stukjes eruit. De teksten kon ik met enige moeite lezen, maar het notenschrift is mij volledig onbekend. Irina heeft erover verteld. Het bestaat uit rode en zwarte tekens, waarbij de rode voor de toonhoogte staan en de zwarte voor het ritme of net andersom. Gezamenlijk hebben we de kerk bezichtigd, waarbij ik opnieuw een foto heb mogen maken van een handgetekend liturgieboek, dat recent geheel professioneel was gerestaureerd. Andere foto's waren (in de kerk) niet toegestaan. Het koor zingt uitsluitend 1-stemmig. De Oud-gelovigen in Estland woonden hier al vóór het schisma in de Russisch-orthodoxe kerk in de 17e eeuw. De gemeenschap dateerde uit 1579, de kerk uit 1879. Hier en daar zaten mensen op straat bij elkaar, soms met bier. Niettemin maakte het een tamelijk ontspannen indruk. Er waren zowel moderne als oude huizen. Merendeels leek het toch wat armer dan de rest van Estland. De Oud-gelovigen in Estland maken echter een relatief moderne indruk, vergeleken met de sfeer in Rusland. De dorpjes lijken op de Russische dorpen die we hebben bezocht, maar Zoja en haar man hadden een interieur dat in Rusland eerder in de stad zou kunnen voorkomen. Haar man keek op tv naar de formule-1-races. Verder waren er allerlei familieleden aanwezig, waaronder een kleindochter met haar kindertjes. Toch waren Zoja en haar man niet zo oud: ergens in de zestig. Zoja was vriendelijk en behulpzaam, maar ook enigszins gereserveerd, zoals alle Esten. Anders dan de Russen die in de Sovjet-tijd naar Estland zijn gekomen, worden de Oud-gelovigen eerder gekoesterd, zoals bij ons de mensen uit Staphorst of Spakenburg, Volendam of Marken: er was dus een museum, maar ook een restaurant, waar zogenaamd in de sfeer van de Oud-gelovigen gerechten werden geserveerd. Die sfeer bestond vooral uit Russische kitsch: samovars, omslagdoeken, visnetten en oude foto's. De muziek die gedraaid werd was Russiche zang met een disco-ritme. Er is verder een uitgebreide en mooi vormgegeven website over de oud-gelovigen in Estland, met o.m. geschiedenis etc.: www.starover.ee. in Estisch, Russisch en Engels.

(boven) Reisverslag door Henk van Ziel, augustus 2005

Ik heb begin augustus een studiereis in Estland gemaakt naar met name de hoogvenen. Estland is qua sfeer en mensen veel meer een skandinavisch land dan een oude sovjetrepubliek. Er wonen maar anderhalf miljoen mensen in een land dat ongeveer 1,5 x Nederland is. Veel ruimte en veel natuur, alleen plaatselijk aangetast door milieuverontreiniging: ik kan me nu een klein beetje voorstellen hoe Nederland er bijvoorbeeld 150 jaar geleden uitgezien moet hebben. Zondag ben ik naar een gemeenschap van Oud-Gelovigen aan het Peipsi-meer gegaan, een soort binnenzee op de grens met Rusland. Er zijn daar verschillende dorpen, waar al van oudsher Oud-gelovigen uit Rusland wonen. Ze leven hoofdzakelijk van visvangst en groenteteelt. Eerst ging ik naar het museum over de Oud-gelovigen in Kolkja en daarna naar het dorp Varnja waar de dirigente van het kerkkoor, Zoja Kutkina, woont. De brief die ik van Irina had gekregen hielp: Zoja toonde enkele liturgieboeken, waaronder een Paasliturgie (zie bijgaande foto's) en zong stukjes eruit. De teksten kon ik met enige moeite lezen, maar het notenschrift is mij volledig onbekend. Irina heeft erover verteld. Het bestaat uit rode en zwarte tekens, waarbij de rode voor de toonhoogte staan en de zwarte voor het ritme of net andersom.
Gezamenlijk hebben we de kerk bezichtigd, waarbij ik opnieuw een foto heb mogen maken van een handgetekend liturgieboek, dat recent geheel professioneel was gerestaureerd. Andere foto's waren (in de kerk) niet toegestaan. Het koor zingt uitsluitend 1-stemmig.
De Oud-gelovigen in Estland woonden hier al vóór het schisma in de Russisch-orthodoxe kerk in de 17e eeuw. De gemeenschap dateerde uit 1579, de kerk uit 1879. Hier en daar zaten mensen op straat bij elkaar, soms met bier. Niettemin maakte het een tamelijk ontspannen indruk. Er waren zowel moderne als oude huizen. Merendeels leek het toch wat armer dan de rest van Estland. De Oud-gelovigen in Estland maken echter een relatief moderne indruk, vergeleken met de sfeer in Rusland. De dorpjes lijken op de Russische dorpen die we hebben bezocht, maar Zoja en haar man hadden een interieur dat in Rusland eerder in de stad zou kunnen voorkomen. Haar man keek op tv naar de formule-1-races. Verder waren er allerlei familieleden aanwezig, waaronder een kleindochter met haar kindertjes. Toch waren Zoja en haar man niet zo oud: ergens in de zestig. Zoja was vriendelijk en behulpzaam, maar ook enigszins gereserveerd, zoals alle Esten.
Anders dan de Russen die in de Sovjet-tijd naar Estland zijn gekomen, worden de Oud-gelovigen eerder gekoesterd, zoals bij ons de mensen uit Staphorst of Spakenburg, Volendam of Marken: er was dus een museum, maar ook een restaurant, waar zogenaamd in de sfeer van de Oud-gelovigen gerechten werden geserveerd. Die sfeer bestond vooral uit Russische kitsch: samovars, omslagdoeken, visnetten en oude foto's. De muziek die gedraaid werd was Russiche zang met een disco-ritme.
Er is verder een uitgebreide en mooi vormgegeven website over de oud-gelovigen in Estland, met o.m. geschiedenis etc.: www.starover.ee. in Estisch, Russisch en Engels.

Cursus Russische Volkszang in Handel 28-30 januari 2005
(boven) 'Wij impoviseren zesstemmig.’ Door WIM POELS in de krant van maandag 31 januari 2005
Negen muziekliefhebbers deden dit weekend mee aan een cursus Russische volkszang in klooster De Weyst in Handel. De in Rusland geschoolde zangpedagoge Irina Raspopova liet de cursisten beginnen bij de natuur. Een langgerekt ’Moeoeoe’ klinkt door het zaaltje bij gemeenschap De Weyst in Handel. Even later maken de negen deelnemers aan een cursus Russische volkszang het geluid van een mauwende kat. Goed leren zingen begint bij de natuur, vindt zangpedagoge Irina Raspopova. De boeren in afgelegen Russische oorden kennen immers het geluid van hun dieren en laten hun zang daardoor beïnvloeden. De aanpak werkt in ieder geval, want de cursisten zetten na de introductie een indrukwekkend staaltje zang neer. Van een heel apart soort, dat wel. Het geluid komt niet uit de keel, zoals bij westerse koren, maar ligt voor in de mond. Het resulteert in veel boventonen, soms een schel geluid en een opvallend luid volume voor zo’n klein gezelschap. Deelnemer Rob Landré uit Helmond beseft dat de zang voor een specifiek publiek geschikt is. Slechts een handvol toeschouwers is naar de slotpresentatie van de in oorspronkelijke kostuums gehulde cursisten afgekomen. Het is even wennen. Maar veel mensen die het kennen, vinden het mooi, zegt de Helmonder. Net als de meeste deelnemers is Landré aangesloten bij een van de koren die de in Rusland opgegroeide en geschoolde Raspopova in het midden van Nederland heeft opgezet. Trouw aan het origineel blijven is daarbij een van haar belangrijkste motto’s. Vandaar misschien dat haar koren onder kenners gewaardeerd, maar bij het grote publiek onbekend zijn. We konden eens een televisieoptreden doen. Maar dan zouden we er met allerlei rare dansjes een spectaculaire show van moeten maken. Daar beginnen we dus niet aan, zegt Landré. Toch raakte Landré juist dankzij zo’n door Raspopova verafschuwd gezelschap aan de Russiche volksmuziek verslingerd. Lang geleden zag hij een optreden van een Don Kozakkenkoor. Toen hij negen jaar geleden van de activiteiten van de tegenwoordig in Wageningen wonende Raspopova hoorde, meldde hij zich aan. Zingen kon ik absoluut niet. Ik moest van haar aan de piano gaan staan en beginnen. Het was helemaal niks. Met haar natuurlijke manier van werken heeft ze het me stapje voor stapje geleerd. Haar aanpak heeft wel tot gevolg dat voor Raspopova in Rusland deuren open gaan die voor anderen gesloten blijven. Ze laat de toeschouwers en cursisten een filmpje zien, waarop Russische dorpsbewoners na lang praten een ritueel laten zien. Dat gebeurt niet gauw, weet Landré. De bewoners zijn veel te bang dat grote gezelschappen er in een populaire versie mee aan de haal gaan. Russische dorpen zijn kleine, hechte gemeenschappen, waar de mensen op elkaar zijn aangewezen. Dat weerspiegelt zich volgens Landré in Russische koren. We leren de muziek wel met noten, maar in feite zijn die onbelangrijk. Westerse muziek werkt vooral met drieklanken, wij improviseren soms wel zesstemmig. En dat kan alleen als de zangers heel goed naar elkaar luisteren. Westers geschoolde zangers kunnen dat zelden. We hebben hier de prachtigste stemmen gehad, opgeleid in het conservatorium. Maar het waren individualisten. Ze redden het hier niet en waren zonder uitzondering na hooguit een paar jaar weer vertrokken.

Cursus Russische Volkszang in Handel 28-30 januari 2005

(boven) 'Wij impoviseren zesstemmig.’ Door WIM POELS in de krant van maandag 31 januari 2005

Negen muziekliefhebbers deden dit weekend mee aan een cursus Russische volkszang in klooster De Weyst in Handel. De in Rusland geschoolde zangpedagoge Irina Raspopova liet de cursisten beginnen bij de natuur. Een langgerekt ’Moeoeoe’ klinkt door het zaaltje bij gemeenschap De Weyst in Handel. Even later maken de negen deelnemers aan een cursus Russische volkszang het geluid van een mauwende kat. Goed leren zingen begint bij de natuur, vindt zangpedagoge Irina Raspopova. De boeren in afgelegen Russische oorden kennen immers het geluid van hun dieren en laten hun zang daardoor beïnvloeden.

De aanpak werkt in ieder geval, want de cursisten zetten na de introductie een indrukwekkend staaltje zang neer. Van een heel apart soort, dat wel. Het geluid komt niet uit de keel, zoals bij westerse koren, maar ligt voor in de mond. Het resulteert in veel boventonen, soms een schel geluid en een opvallend luid volume voor zo’n klein gezelschap.
Deelnemer Rob Landré uit Helmond beseft dat de zang voor een specifiek publiek geschikt is. Slechts een handvol toeschouwers is naar de slotpresentatie van de in oorspronkelijke kostuums gehulde cursisten afgekomen. Het is even wennen. Maar veel mensen die het kennen, vinden het mooi, zegt de Helmonder.
Net als de meeste deelnemers is Landré aangesloten bij een van de koren die de in Rusland opgegroeide en geschoolde Raspopova in het midden van Nederland heeft opgezet. Trouw aan het origineel blijven is daarbij een van haar belangrijkste motto’s. Vandaar misschien dat haar koren onder kenners gewaardeerd, maar bij het grote publiek onbekend zijn. We konden eens een televisieoptreden doen. Maar dan zouden we er met allerlei rare dansjes een spectaculaire show van moeten maken. Daar beginnen we dus niet aan, zegt Landré. Toch raakte Landré juist dankzij zo’n door Raspopova verafschuwd gezelschap aan de Russiche volksmuziek verslingerd. Lang geleden zag hij een optreden van een Don Kozakkenkoor. Toen hij negen jaar geleden van de activiteiten van de tegenwoordig in Wageningen wonende Raspopova hoorde, meldde hij zich aan. Zingen kon ik absoluut niet. Ik moest van haar aan de piano gaan staan en beginnen. Het was helemaal niks. Met haar natuurlijke manier van werken heeft ze het me stapje voor stapje geleerd.
Haar aanpak heeft wel tot gevolg dat voor Raspopova in Rusland deuren open gaan die voor anderen gesloten blijven. Ze laat de toeschouwers en cursisten een filmpje zien, waarop Russische dorpsbewoners na lang praten een ritueel laten zien. Dat gebeurt niet gauw, weet Landré. De bewoners zijn veel te bang dat grote gezelschappen er in een populaire versie mee aan de haal gaan. Russische dorpen zijn kleine, hechte gemeenschappen, waar de mensen op elkaar zijn aangewezen. Dat weerspiegelt zich volgens Landré in Russische koren. We leren de muziek wel met noten, maar in feite zijn die onbelangrijk. Westerse muziek werkt vooral met drieklanken, wij improviseren soms wel zesstemmig. En dat kan alleen als de zangers heel goed naar elkaar luisteren. Westers geschoolde zangers kunnen dat zelden. We hebben hier de prachtigste stemmen gehad, opgeleid in het conservatorium. Maar het waren individualisten. Ze redden het hier niet en waren zonder uitzondering na hooguit een paar jaar weer vertrokken.

Zarjanka met Kerstmis op TV!
(boven) Zarjanka op TV bij de IKON. Maandag 20 december 2004 traden wij op in de Pauluskerk aan de Mauritsweg in Rotterdam tijdens de traditionele kerstmaaltijd voor vluchtelingen. Ons programma omvatte 8 religieuse liederen en een winterritueel, al met al een half uurtje. Daarvan werd een deel uitgezonden door de IKON op kerstavond 24 december 2004, met een herhaling op 26 december.

Jubileum Zarjanka 10 jaar!
(boven) Russische volkscultuur in 2004: VAN HET VERLEDEN NAAR DE TOEKOMST
Jubileumconcerten in de weekenden 12/13 en 19/20 november 2004 in Amersfoort, Wageningen, Zeist en Utrecht. Vanaf 2003 is de in Nederland wonende Russische Irina Raspopóva (specialiste in Russische folkloremuziek, -zang en -dans) samen met de Stichting Zarjanka bezig met de promotie en beoefening van de oorspronkelijke Russische volkscultuur. De praktijk van Irina Raspopóva is gebaseerd op veldonderzoek dat zij in Rusland samen met haar, in 2002 overleden, echtgenoot dr. Jovan Howe verrichtte. Dankzij dit werk heeft een rijke zangtraditie uit het verleden een toekomst. Het publiek dat eerdere concerten bezocht was telkens weer verrast door de blik in een tot nu toe, onbekende wereld. Het culturele en spirituele bestaan van de Russische plattelandsbevolking komt in deze uitvoeringen tot leven. In november 2004 zijn ter gelegenheid van 25 jaar werk van Irina Raspopóva en het 10-jarig bestaan van de Stichting Zarjanka een viertal concerten uitgevoerd. De bezoekers werden met een gevarieerd programma van afwisselend werelds en religieus repertoire met meeslepende zang en dans en authentieke rituelen zoals die van de Winterse Heilige Dagen en het Lente ritueel. De rituelen werden in de vorm van een toneelvoorstelling in traditionele kleding (100-150 jaar oud) met oude Russische volksliederen, folklorezang en –dans uitgevoerd door de 3 folklore-ensembles: Zarjanka, Wetsjerinki en Zarnitsa. Irina, specialiste in stemvorming gaf een workshop zoals ze die al op veel plaatsen in de gehele wereld heeft gegeven. Ook fragmenten uit het veldonderzoek werden middels een audiovisuele presentatie getoond. Het geheel werd muzikaal ondersteund door de accordeonist Grigoriy Bogomolnyi en door de balalaika en andere traditionele instrumenten.

Jubileum Zarjanka 10 jaar!

(boven) Russische volkscultuur in 2004: VAN HET VERLEDEN NAAR DE TOEKOMST

Jubileumconcerten in de weekenden 12/13 en 19/20 november 2004 in Amersfoort, Wageningen, Zeist en Utrecht.
Vanaf 2003 is de in Nederland wonende Russische Irina Raspopóva (specialiste in Russische folkloremuziek, -zang en -dans) samen met de Stichting Zarjanka bezig met de promotie en beoefening van de oorspronkelijke Russische volkscultuur. De praktijk van Irina Raspopóva is gebaseerd op veldonderzoek dat zij in Rusland samen met haar, in 2002 overleden, echtgenoot dr. Jovan Howe verrichtte. Dankzij dit werk heeft een rijke zangtraditie uit het verleden een toekomst. Het publiek dat eerdere concerten bezocht was telkens weer verrast door de blik in een tot nu toe, onbekende wereld. Het culturele en spirituele bestaan van de Russische plattelandsbevolking komt in deze uitvoeringen tot leven.
In november 2004 zijn ter gelegenheid van 25 jaar werk van Irina Raspopóva en het 10-jarig bestaan van de Stichting Zarjanka een viertal concerten uitgevoerd. De bezoekers werden met een gevarieerd programma van afwisselend werelds en religieus repertoire met meeslepende zang en dans en authentieke rituelen zoals die van de Winterse Heilige Dagen en het Lente ritueel. De rituelen werden in de vorm van een toneelvoorstelling in traditionele kleding (100-150 jaar oud) met oude Russische volksliederen, folklorezang en –dans uitgevoerd door de 3 folklore-ensembles: Zarjanka, Wetsjerinki en Zarnitsa. Irina, specialiste in stemvorming gaf een workshop zoals ze die al op veel plaatsen in de gehele wereld heeft gegeven. Ook fragmenten uit het veldonderzoek werden middels een audiovisuele presentatie getoond. Het geheel werd muzikaal ondersteund door de accordeonist Grigoriy Bogomolnyi en door de balalaika en andere traditionele instrumenten.

Recensie: De Gelderlander van 15-12-2003
(boven) Folklore zoals het hoort. Door MAARTEN-JAN DONGELMANS Rozhdjestvo Christovo, gehoord zaterdag in Grote Kerk in Wageningen.
In het westen zijn we eigenlijk op het verkeerde been gezet. Koren als het Credo Koor of de Capella St. Petersburg zingen wel muziek uit de orthodoxe ritus, maar zij kiezen vaak composities van bekende componisten als Gretchaninov, Tsjaikovsky en Rachmaninov. Grote namen die vanuit Russisch perspectief behoorlijk 'westerse' muziek schreven. Zangeres, pedagoge en dirigente Irina Raspopova bewandelt een andere route. Zij is al jaren op zoek naar de muzikale uitingen van de Russische volksziel en concentreert zich, als het gaat om religieuze muziek, op de veel minder gecultiveerde gezangen van de Oudgelovigen. Voor de profane muziek stort ze zich op de bonte volkscultuur. Regelmatig ook op het Russische platteland, waar ze ter plekke in het gure klimaat, bij de geharde boerinnen met hun felle stemmen liedjes en rituelen opdiept. Raspopova propageert die onbekende wereld in ons land met haar drie Nederlandse koren: het semi-professionele (landelijke) ensemble Zarjanka en de amateurensembles Wjetsherinki uit Wageningen en Zarnitsa uit Utrecht. Afvaardigingen uit alle drie die koren laten zich deze zaterdagavond voor het tweede achtereenvolgende jaar in de Grote Kerk van Wageningen horen. Jammer dat de belangstelling zo tegenvalt, de kerk zit slechts voor de helft vol. Een gemiste kans, want de twintig zangers en zangeressen, fraai uitgedost in folkloristische kostuums, weten de volkse, ongekunstelde inslag van de liederen optimaal weer te geven. Dit is Russische folklore zoals het hoort: ontwapenend in haar eenvoud en soms woestheid, maar altijd weer uiterst muzikaal. De kwaliteit van de zang is verrassend Russisch. De Nederlanders zijn door Raspopova getraind echt nasaal te zingen en met boventonen te werken. Verbluffend. In de religieuze gezangen valt de eenheid van dit gelegenheidsensemble op. Mannen en vrouwen, apart of samen zingend, verstaan de kunst van dit blok een authentieke belevenis te maken. Hoe verder het concert vordert, hoe meer de uitvoerenden én het publiek in de muziek opgaan. Heerlijk ook zoals de zangers en zangeressen in het Winterritueel (de traditionele periode tussen kerstavond en Driekoningen) en de folkloristische liederen van na de pauze de sfeer weten te treffen. Rauwe humor, hartveroverend enthousiasme en vertederende liefdespoëzie: ze staan garant voor een onvergetelijke avond. Wie deze ensembles eenmaal heeft horen zingen, zit niet meer zo op het Wolgalied van nep-Kozakken te wachten. Toch?

Recensie: De Gelderlander van 15-12-2003

(boven) Folklore zoals het hoort. Door MAARTEN-JAN DONGELMANS
Rozhdjestvo Christovo, gehoord zaterdag in Grote Kerk in Wageningen.

In het westen zijn we eigenlijk op het verkeerde been gezet. Koren als het Credo Koor of de Capella St. Petersburg zingen wel muziek uit de orthodoxe ritus, maar zij kiezen vaak composities van bekende componisten als Gretchaninov, Tsjaikovsky en Rachmaninov. Grote namen die vanuit Russisch perspectief behoorlijk 'westerse' muziek schreven.
Zangeres, pedagoge en dirigente Irina Raspopova bewandelt een andere route. Zij is al jaren op zoek naar de muzikale uitingen van de Russische volksziel en concentreert zich, als het gaat om religieuze muziek, op de veel minder gecultiveerde gezangen van de Oudgelovigen. Voor de profane muziek stort ze zich op de bonte volkscultuur. Regelmatig ook op het Russische platteland, waar ze ter plekke in het gure klimaat, bij de geharde boerinnen met hun felle stemmen liedjes en rituelen opdiept.
Raspopova propageert die onbekende wereld in ons land met haar drie Nederlandse koren: het semi-professionele (landelijke) ensemble Zarjanka en de amateurensembles Wjetsherinki uit Wageningen en Zarnitsa uit Utrecht.
Afvaardigingen uit alle drie die koren laten zich deze zaterdagavond voor het tweede achtereenvolgende jaar in de Grote Kerk van Wageningen horen. Jammer dat de belangstelling zo tegenvalt, de kerk zit slechts voor de helft vol.
Een gemiste kans, want de twintig zangers en zangeressen, fraai uitgedost in folkloristische kostuums, weten de volkse, ongekunstelde inslag van de liederen optimaal weer te geven. Dit is Russische folklore zoals het hoort: ontwapenend in haar eenvoud en soms woestheid, maar altijd weer uiterst muzikaal. De kwaliteit van de zang is verrassend Russisch. De Nederlanders zijn door Raspopova getraind echt nasaal te zingen en met boventonen te werken. Verbluffend.
In de religieuze gezangen valt de eenheid van dit gelegenheidsensemble op. Mannen en vrouwen, apart of samen zingend, verstaan de kunst van dit blok een authentieke belevenis te maken.
Hoe verder het concert vordert, hoe meer de uitvoerenden én het publiek in de muziek opgaan. Heerlijk ook zoals de zangers en zangeressen in het Winterritueel (de traditionele periode tussen kerstavond en Driekoningen) en de folkloristische liederen van na de pauze de sfeer weten te treffen. Rauwe humor, hartveroverend enthousiasme en vertederende liefdespoëzie: ze staan garant voor een onvergetelijke avond. Wie deze ensembles eenmaal heeft horen zingen, zit niet meer zo op het Wolgalied van nep-Kozakken te wachten. Toch?

Russisch Carnavalsconcert MASLENITSA
(boven) Het schitterende Oost-Slavische carnaval Maslenitsa, letterlijk vertaald "boterweek" kent overeenkomsten, maar ook verschillen met het West- en Zuid-Europese carnaval. Jaarlijks voeren wij dit ritueel medio maart op in Utrecht en/of andere locaties. Op het programma staan: voor de pauze Russische folklorezang, -dans en -muziek, uitgevoerd door de drie folklore-ensembles: Zarjanka, Wetsjerinki en Zarnitsa o.l.v. Irina Raspopova en eventueel gastkoren en gastartiesten in de pauze Russisch café met Russische pannenkoeken, drankjes, verkoop van cd's, boeken, de nieuwsbrief van de stichting Zarjanka: "Zarjanka Nowosti" en tentoonstelling en verkoop van Russisch houtsnijwerk en souvenirs na de pauze de theatervoorstelling "Afscheid van Maslenitsa" met de uitbeelding van de rituelen rond Russsich Carnaval, uitgevoerd door drie folklore-ensembles: Zarjanka, Wetsjerinki en Zarnitsa o.l.v. dirigent, pedagoge, zangeres, actrice, specialiste in Russische folklorezang, -dans en -muziek: Irina Raspopova.

Russisch Carnavalsconcert MASLENITSA

(boven) Het schitterende Oost-Slavische carnaval Maslenitsa, letterlijk vertaald "boterweek" kent overeenkomsten, maar ook verschillen met het West- en Zuid-Europese carnaval. Jaarlijks voeren wij dit ritueel medio maart op in Utrecht en/of andere locaties. Op het programma staan:

voor de pauze Russische folklorezang, -dans en -muziek, uitgevoerd door de drie folklore-ensembles: Zarjanka, Wetsjerinki en Zarnitsa o.l.v. Irina Raspopova en eventueel gastkoren en gastartiesten
in de pauze Russisch café met Russische pannenkoeken, drankjes, verkoop van cd's, boeken, de nieuwsbrief van de stichting Zarjanka: "Zarjanka Nowosti" en tentoonstelling en verkoop van Russisch houtsnijwerk en souvenirs
na de pauze de theatervoorstelling "Afscheid van Maslenitsa" met de uitbeelding van de rituelen rond Russsich Carnaval, uitgevoerd door drie folklore-ensembles: Zarjanka, Wetsjerinki en Zarnitsa o.l.v. dirigent, pedagoge, zangeres, actrice, specialiste in Russische folklorezang, -dans en -muziek: Irina Raspopova.

Interview met Irina
(boven) film: RED EN BESCHERM MIJ op www.rustv.nl Voor velen van ons is Nederland het tweede vaderland geworden. Het maakt niet uit waar je vandaan komt: Rusland, Kazakstan, Wit-Rusland of Oekraïne, het gaat erom ons aandeel te leveren aan deze maatschappij. Sommige mensen zitten in de handel, sommigen hebben een winkel/zaak en anderen wijden hun leven aan muziek, schilderen of volkskunst. Een voorbeeld daarvan is het moeilijke lot van Irina Raspopova. Haar werk werd de bron van haar inspiratie, de bron van de eeuwige jeugd. Negen jaar geleden kwam Irina en haar nu overleden echtgenoot Jowan Howe naar Nederland om de Russische volkskunst naar het Nederlandse volk te brengen en om de vreugde van deze ongelooflijk mooie muziek met mensen te delen. Zo kwam het folklore ensemble Zarjanka tot stand. Vandaag kunnen wij van de zang van dit uit 12 zangers bestaande ensemble genieten. Bovendien praten wij met Irina Raspopova. In augustus 2002 overleed Jowan, hij was haar steun, haar hulp, partner in al haar ondernemingen. 1. Irina, voor de zoveelste keer genieten wij van dit gevarieerde concertprogramma. Is er verschil tussen het Russische en Nederlandse publiek? Ze springen en ze huilen allemaal. Het verschil is dat het Nederlandse publiek springt in haar rolstoel. Russische mensen zijn nog niet op dat idee gekomen. Een voorbeeld. Tijdens onze optreden zag ik een oude Nederlands vrouw van een jaar of 85. Ik ben niet zo vaak verbaasd, maar ik stond ervan te kijken toen ze tijdens ons danslied in haar rolstoel begon te springen. Toch worden we door het Russische publiek meer gewaardeerd. Als ze huilen, dan is het omdat het ze heel erg zijn geraakt: hoe kan dat nou - Nederlandse mensen met zoveel respect en liefde voor Rusland en Russische volkscultuur. 2. Hoe kwam je op het idee om het ensemble te organiseren waar Nederlandse mensen in de Russische taal Russische volksliederen zingen. Hoe kon je ze motiveren? De Russische folklore muziek is mijn beroep. Ik kan het niet kan scheiden van mijn privé leven. Iets anders ligt mij niet. Nu woon ik in Nederland, dus zoek ik mogelijkheden om in Nederland te werken. Het kan niet anders. De Russische volksmuziek is een van het meest gevarieerde culturen ter wereld. Ik ben ervan overtuigd dat iedereen, zelfs de minimaal ontwikkelde persoon is in staat om deze bron van volkskunst naar zijn waarde te schatten. De Russische volkskunst slaagt erin om mensen te raken, om hun belangstelling te wekken. Volgens mijn overledene echtgenoot Jowan Howe, de Amerikaanse Nederlander met de Russische ziel, zoals hij vaak door onze leerlingen genoemd werd, telt de Russische volksmuziek 53 genres. Waar, in welk land is er zo veel variatie te vinden? En de polifonisch samenzang? Dat is een sleutel voor de Russische ziel, zo mysterieus voor het Westen. Dat boeit de Nederlanders. 3. Irina, veel zangers dragen mooie etnografische kleding, waar komt die vandaan? Dat is de collectie van mijn overleden echtgenoot, doctor in de antropologie, en doctor van de Russische geschiedenis Jowan Howe. Sommigen zijn mijn bezit, gekocht in de Russische dorpen of gemaakt speciaal voor ons. De ontwikkeling van de Russische cultuur en folklore is nu in de volle gang. Gelukkig, leert het Russische volk om zijn cultuur opnieuw te waarderen. Mijn kostuum, het kostuum van het volk Erzja uit Mordowa is 150 jaar oud. Andere kostuums zijn ook 100 jaar oud of nog ouder. 4. De liederen, die jullie nu zingen, jullie huidig repertoire, hoe kwam dat tot stand? Ons repertoire is afwisselend. Onze liederen verschillen in genre, afkomst (zuid, oost, west, noord), en stemgebruik. Dat is het verdienste van mijn man, de kenner van de Russische folklore. Toen we naar Nederland kwamen, kon hij er geen genoegen mee nemen om alleen de liederen van de Woronezh regio (dat is waar ik vandaan kom) te zingen. Hij had de gewoonte om tegen mij te zeggen: "Je vertegenwoordigt hier het hele Rusland, dus moet je ook de liederen van het hele Rusland zingen." Dus moest ik me in de folklore van heel Rusland verdiepen. In Rusland zijn er heel veel kenners van de volkskunst. Toch bestuderen de meesten alleen maar de cultuur van de streek waar ze wonen en werken. Deze eenzijdige benadering vind ik heel erg gevaarlijk. Dat mag in de wetenschappelijke wereld nooit gebeuren. Hoe lang zal het zo doorgaan, hoe lang zullen de schrijvers, taalkundigen alleen in de tekst geïnteresseerd zijn en muzikanten alleen in de melodie? Dat weet ik niet."Voor de zanger zijn de woorden onafscheidbaar van de melodie. Deze regel moet voor de kunstverzamelaar heilig worden", - aldus een groot Russische etnograaf Linjeva. Dat schreef zij aan het begin van de 20e eeuw. Ze verhuisde naar de Verenigde Staten en richtte daar ook een Russisch koor op. Maar dat is een ander verhaal. Ik ben het absoluut met haar eens. Na vele jaren heeft haar werk zijn waarde niet verloren. Haar werklust en doorzettingsvermogen zullen mij altijd blijven fascineren. Als de symboliek van het woord voor jou niet duidelijk is, dan begrijp je zijn betekenis ook niet. Weet je waarom rooibos, die zo vaak als versiering tijdens de huwelijksrituelen gebruikt wordt, "heet, warm" wordt genoemd? "Hete, warme" rooibos is het symbool van de vrouwelijke rijpheid. In de eerste jaren van mijn verblijf in Nederland werd ik heel vaak gevraagd waarom wij Russische mensen een jonge vrouw rood noemen: :waarom is zij rood? Te veel wodka gedronken? " Het woord "rood " in het Russisch betekent jong, gezond zijn, in staat zijn om kinderen te baren, het liefst jongens. Want voor de jongens kregen Russische boeren meer grond dan voor de meisjes. Dus, denk even zelf na: waarom is het meisje zo rood? Misschien vanwege onze onwetenschappelijke benadering? 5. Even terug naar de tijd van het oprichten van Zarjanka: wat vond je moeilijk? De Nederlandse benadering. Nederlandse mensen moeten het vooral "leuk" hebben. Russische mensen zijn eraan gewend om heel hard te werken en dat begrijpen Nederlandse mensen niet. Ze kunnen het moeilijk begrijpen dat we niet alleen voor het geld, maar vooral voor de voldoening werken. "Begrijp me niet verkeerd, "- zeg ik vaak tegen ze - ik ben er niet tegen om het samen leuk te hebben of met ons allen iets te drinken. Maar dat is niet het belangrijkste. Het zingen is ook hard werken. De personen die geen zin hebben om hard te werken zijn in mijn koor niet welkom. Gelukkig werken de leden van mijn koren net zo hard als ik. 6. Jouw werklust en doorzettingsvermogen zijn ongelooflijk. De energie, die je verbruikt, hoe vul je dat op? Ik zing. Ben je in staat om te zingen en te eten tegelijk? Er zijn niet veel mensen die op dat idee kunnen komen. Ik kan dat wel. Wat doe ik nog meer? Ik zwem met mijn dochter eens per week, ik loop vaak hard, maar het belangrijkste is, natuurlijk, zingen. De muziek zal de wereld redden. 7. Men zegt dat de meeste Nederlandse amateurs maar eens per week zingen. Hoe vaak repeteren jullie? We repeteren, helaas, één keer per week in Utrecht, want de huurkosten zijn te hoog. Bovendien zingen wij eens per maand 6 uur achter elkaar in Wageningen. Ook nemen de koorleden individuele lessen, zij nemen de liederen op een cassetterecorder op en bestuderen ze thuis en daar geniet men enorm van. (Althans dat zeggen mijn cursisten). 8. Ik heb gehoord, dat je behalve optredens ook werkshops en cursussen geeft. Hoe kan je dat allemaal combineren? Ik ben er gewoon heel erg goed in. 9. Je hebt het boek over de technische kant van zingen geschreven. Misschien kan je er meer over vertellen. Ja, natuurlijk. Mijn boek over de volkszangtechniek en improvisatie in de polifonische zang met als bijlage een cassette met meer dan 100 oefeningen verscheen in 1996 bij Pang Records in Leiden. Mijn boek is het resultaat van de gebrekkige kennis van de Nederlandse taal. Sinds de eerste dag van mijn verblijf in Nederland was ik genoodzaakt om te werken. Maar ik sprak natuurlijk geen Nederlands. Daarom was ik op zoek naar een toegankelijke methode om dingen uit te leggen aan mijn koorleden. Uiteindelijk, kwam ik bij de imitatie van de natuurstemmen. Eerst - de imitatie van de stem van de heilige koe, daarna - de heilige kat enzovoort. Waarom? Door de imitatie van die stemmen krijg ik een bijzondere combinatie van klanken - n.l. boventonen. Waarschijnlijk weet niet iedereen wat dat betekent. Ik moet dat even demonstreren. Iemand zingt een klank. De muzikant hoort in dit geval minimaal twee tonen: kwint, kwart, en misschien nog een octaaf. Het nasaal zingen (de reproductie van de klank door de neus) veroorzaakt de boventoon . Nasaal zingen wordt trouwens in de muzikale wereld beschouwd als verkeerd. Met sommige opvattingen over het gebruik van de stem ben ik het niet eens. Dat heb ik ook in mijn boek geschreven. Volgens mij is het gebruik van de nasale klank een van de voorwaarden van de boventoon. Nu zal ik dat even demonstreren. De stem van de kat in de hoge tessitoera (register), hoofd register. Toen ik aan de imitatie van natuurstemmen dacht hield ik geen rekening met de theoretische basis. Er bestaat echter een heel interessante theorie. Dit is de informatie voor het speciale televisieprogramma voor de muzikanten, voor de mensen, die daar interesse voor hebben. Mijn overledene echtgenoot Jowan gaf een heel interessante interpretatie van het woord "koe". Volgens hem betekent "een koe melken" in sommige landen "zingen". Ik vraag aan mijn leerlingen om de klank te verlengen net alsof ze de koe aan het melken zijn. Je mag de koe niet slaan. In mijn boek ben ik daartegen, zelfs tegen de zachtste agressie. Een koe melken doe je met liefde - anders krijgt ze pijn. Zelfs de zachtste aanval vind ik niet acceptabel. Glissando, en nog een keer glissando helpt om de juiste klank te produceren. Waarom? Zingen begin je met nul. Zelfs de koe begint met een klank -" mm", pas daarna krijg je nasale tonen"mjaoe, moe". Dankzij deze tonen krijgen wij de boventoon. 10. Vertel ons over je cd's. Wij hebben er drie. De eerste CD is etnografisch. In 1993 in het dorp Sinije Lypjagi namen wij de religieuze muziek en huwelijks liederen van de oudgelovigen op. De volgende cd's zijn ook hier in Nederland opgenomen door Bernard Klaikamp, de bekende etnomuzikoloog van Pan Records. De eerste cd heet " Zharkaja Kalina" en de tweede "Rasplachetsa dusha greshnaja". Dit is de de polifonische muziek van de oudgelovigen, de muziek van de verschillende regio's van Rusland. Dat is de trots van Jowan en mij. Het is bijzonder leuk om de waardering van de Russische boeren te horen. Ze nemen zelf het initiatief om ons te bedanken. Tijdens het festival heeft iedereen het heel erg druk, maar ze staan te wachten om hun dankbaarheid uit te spreken. En dat maakt het de moeite waard. Kortom, als je dit soort woorden hoort, dan denk je - je loopt niet zo maar rond op aarde. 11. In Wageningen is de stichting Zarjanka gevestigd ter behoud van de Russische cultuur. Wat doet de stichting? De stichting Zarjanka organiseert festivals, tentoonstellingen van de oude klederdrachten en lezingen over onderwerpen uit traditionele Russische cultuur en ook cursussen over volksmuziek. Wij hebben twee folklore festivals achter de rug. Niemand geloofde dat het ons zou lukken, maar het ging goed dankzij onze enthousiasme en mijn financiële steun. Wij hadden folklore groepen uit Rusland te gast. Mijn Nederlandse ensembles (ik heb nog twee andere koren: Zarnitsa in Utrecht en Wetsjherinki in Wageningen) nemen elk jaar deel aan folklore festivals in Rusland.Behalve onze optredens tijdens de festivals doen wij ook veldonderzoek in de Russische dorpen. Maar dan zijn wij niet alleen met folklore bezig. In elk dorp blijven wij twee dagen en wij overnachten in de huizen van de buren, bij de oude oma's. Nederlanders zijn gefascineerd door de Russische mensen en door hun gastvrijheid. 12. Als je een kans zou hebben om je leven te gaan veranderen, of je leven opnieuw te leven, zou je daar gebruik van maken? Jawel, in mijn nieuw leven zou ik vanaf het begin met mijn man Jovan willen zijn. Toen ik hem ontmoette was hij 56 jaar oud. Het zou dan beter zijn als hij wat jonger zou zijn. Voor ons allemaal zou het makkelijker zijn. Wij kwamen naar Nederland en wij moesten hard werken. Het is een zonde dat zo'n kenner van Rusland nauwelijks tijd had om zijn boeken te schrijven, om zich in het wetenschappelijke werk te verdiepen. Het zou fijn zijn geweest als ik mijn boek niet 's nachts had moeten schrijven maar onder betere omstandigheden. Het zou fijn zijn als ik les op de universiteit zou kunnen geven of op het conservatorium en als ik me met de theorie bezig kon houden. Ik wil niet klagen. Ondanks alle moeilijkheden is ons leven heel erg interessant. Wij hebben veel gezien en zijn overal geweest, ik , Jovan en mijn Nederlanders. Dit leven kan je benijden, want het is een heel interessant leven. 13. Vertel het eens, wat betekent het voor jou om gelukkig te zijn? Ik ben gelukkig als ik iets nieuws ontdek, als ik het onmogelijke mogelijk maak. 14. Wat wens je aan onze toeschouwers? Ik zal niks nieuws vertellen, maar alleen die oude vertrouwde woorden herhalen: liefde, geduld en medeleven. Vertaling van Katya Brekhova.

Interview met Irina

(boven) film: RED EN BESCHERM MIJ op www.rustv.nl
Voor velen van ons is Nederland het tweede vaderland geworden. Het maakt niet uit waar je vandaan komt: Rusland, Kazakstan, Wit-Rusland of Oekraïne, het gaat erom ons aandeel te leveren aan deze maatschappij. Sommige mensen zitten in de handel, sommigen hebben een winkel/zaak en anderen wijden hun leven aan muziek, schilderen of volkskunst. Een voorbeeld daarvan is het moeilijke lot van Irina Raspopova. Haar werk werd de bron van haar inspiratie, de bron van de eeuwige jeugd. Negen jaar geleden kwam Irina en haar nu overleden echtgenoot Jowan Howe naar Nederland om de Russische volkskunst naar het Nederlandse volk te brengen en om de vreugde van deze ongelooflijk mooie muziek met mensen te delen. Zo kwam het folklore ensemble Zarjanka tot stand. Vandaag kunnen wij van de zang van dit uit 12 zangers bestaande ensemble genieten. Bovendien praten wij met Irina Raspopova. In augustus 2002 overleed Jowan, hij was haar steun, haar hulp, partner in al haar ondernemingen.

1. Irina, voor de zoveelste keer genieten wij van dit gevarieerde concertprogramma. Is er verschil tussen het Russische en Nederlandse publiek?
Ze springen en ze huilen allemaal. Het verschil is dat het Nederlandse publiek springt in haar rolstoel. Russische mensen zijn nog niet op dat idee gekomen. Een voorbeeld. Tijdens onze optreden zag ik een oude Nederlands vrouw van een jaar of 85. Ik ben niet zo vaak verbaasd, maar ik stond ervan te kijken toen ze tijdens ons danslied in haar rolstoel begon te springen. Toch worden we door het Russische publiek meer gewaardeerd. Als ze huilen, dan is het omdat het ze heel erg zijn geraakt: hoe kan dat nou - Nederlandse mensen met zoveel respect en liefde voor Rusland en Russische volkscultuur.

2. Hoe kwam je op het idee om het ensemble te organiseren waar Nederlandse mensen in de Russische taal Russische volksliederen zingen. Hoe kon je ze motiveren?
De Russische folklore muziek is mijn beroep. Ik kan het niet kan scheiden van mijn privé leven. Iets anders ligt mij niet. Nu woon ik in Nederland, dus zoek ik mogelijkheden om in Nederland te werken. Het kan niet anders. De Russische volksmuziek is een van het meest gevarieerde culturen ter wereld. Ik ben ervan overtuigd dat iedereen, zelfs de minimaal ontwikkelde persoon is in staat om deze bron van volkskunst naar zijn waarde te schatten. De Russische volkskunst slaagt erin om mensen te raken, om hun belangstelling te wekken. Volgens mijn overledene echtgenoot Jowan Howe, de Amerikaanse Nederlander met de Russische ziel, zoals hij vaak door onze leerlingen genoemd werd, telt de Russische volksmuziek 53 genres. Waar, in welk land is er zo veel variatie te vinden? En de polifonisch samenzang? Dat is een sleutel voor de Russische ziel, zo mysterieus voor het Westen. Dat boeit de Nederlanders.

3. Irina, veel zangers dragen mooie etnografische kleding, waar komt die vandaan?
Dat is de collectie van mijn overleden echtgenoot, doctor in de antropologie, en doctor van de Russische geschiedenis Jowan Howe. Sommigen zijn mijn bezit, gekocht in de Russische dorpen of gemaakt speciaal voor ons. De ontwikkeling van de Russische cultuur en folklore is nu in de volle gang. Gelukkig, leert het Russische volk om zijn cultuur opnieuw te waarderen. Mijn kostuum, het kostuum van het volk Erzja uit Mordowa is 150 jaar oud. Andere kostuums zijn ook 100 jaar oud of nog ouder.

4. De liederen, die jullie nu zingen, jullie huidig repertoire, hoe kwam dat tot stand?
Ons repertoire is afwisselend. Onze liederen verschillen in genre, afkomst (zuid, oost, west, noord), en stemgebruik. Dat is het verdienste van mijn man, de kenner van de Russische folklore. Toen we naar Nederland kwamen, kon hij er geen genoegen mee nemen om alleen de liederen van de Woronezh regio (dat is waar ik vandaan kom) te zingen. Hij had de gewoonte om tegen mij te zeggen: "Je vertegenwoordigt hier het hele Rusland, dus moet je ook de liederen van het hele Rusland zingen."
Dus moest ik me in de folklore van heel Rusland verdiepen. In Rusland zijn er heel veel kenners van de volkskunst. Toch bestuderen de meesten alleen maar de cultuur van de streek waar ze wonen en werken. Deze eenzijdige benadering vind ik heel erg gevaarlijk. Dat mag in de wetenschappelijke wereld nooit gebeuren. Hoe lang zal het zo doorgaan, hoe lang zullen de schrijvers, taalkundigen alleen in de tekst geïnteresseerd zijn en muzikanten alleen in de melodie? Dat weet ik niet."Voor de zanger zijn de woorden onafscheidbaar van de melodie. Deze regel moet voor de kunstverzamelaar heilig worden", - aldus een groot Russische etnograaf Linjeva. Dat schreef zij aan het begin van de 20e eeuw. Ze verhuisde naar de Verenigde Staten en richtte daar ook een Russisch koor op. Maar dat is een ander verhaal. Ik ben het absoluut met haar eens. Na vele jaren heeft haar werk zijn waarde niet verloren. Haar werklust en doorzettingsvermogen zullen mij altijd blijven fascineren. Als de symboliek van het woord voor jou niet duidelijk is, dan begrijp je zijn betekenis ook niet. Weet je waarom rooibos, die zo vaak als versiering tijdens de huwelijksrituelen gebruikt wordt, "heet, warm" wordt genoemd? "Hete, warme" rooibos is het symbool van de vrouwelijke rijpheid. In de eerste jaren van mijn verblijf in Nederland werd ik heel vaak gevraagd waarom wij Russische mensen een jonge vrouw rood noemen: :waarom is zij rood? Te veel wodka gedronken? " Het woord "rood " in het Russisch betekent jong, gezond zijn, in staat zijn om kinderen te baren, het liefst jongens. Want voor de jongens kregen Russische boeren meer grond dan voor de meisjes. Dus, denk even zelf na: waarom is het meisje zo rood? Misschien vanwege onze onwetenschappelijke benadering?

5. Even terug naar de tijd van het oprichten van Zarjanka: wat vond je moeilijk?
De Nederlandse benadering. Nederlandse mensen moeten het vooral "leuk" hebben. Russische mensen zijn eraan gewend om heel hard te werken en dat begrijpen Nederlandse mensen niet. Ze kunnen het moeilijk begrijpen dat we niet alleen voor het geld, maar vooral voor de voldoening werken. "Begrijp me niet verkeerd, "- zeg ik vaak tegen ze - ik ben er niet tegen om het samen leuk te hebben of met ons allen iets te drinken. Maar dat is niet het belangrijkste. Het zingen is ook hard werken. De personen die geen zin hebben om hard te werken zijn in mijn koor niet welkom. Gelukkig werken de leden van mijn koren net zo hard als ik.

6. Jouw werklust en doorzettingsvermogen zijn ongelooflijk. De energie, die je verbruikt, hoe vul je dat op?
Ik zing. Ben je in staat om te zingen en te eten tegelijk? Er zijn niet veel mensen die op dat idee kunnen komen. Ik kan dat wel.
Wat doe ik nog meer? Ik zwem met mijn dochter eens per week, ik loop vaak hard, maar het belangrijkste is, natuurlijk, zingen. De muziek zal de wereld redden.

7. Men zegt dat de meeste Nederlandse amateurs maar eens per week zingen. Hoe vaak repeteren jullie?
We repeteren, helaas, één keer per week in Utrecht, want de huurkosten zijn te hoog. Bovendien zingen wij eens per maand 6 uur achter elkaar in Wageningen. Ook nemen de koorleden individuele lessen, zij nemen de liederen op een cassetterecorder op en bestuderen ze thuis en daar geniet men enorm van. (Althans dat zeggen mijn cursisten).

8. Ik heb gehoord, dat je behalve optredens ook werkshops en cursussen geeft. Hoe kan je dat allemaal combineren?
Ik ben er gewoon heel erg goed in.

9. Je hebt het boek over de technische kant van zingen geschreven. Misschien kan je er meer over vertellen.
Ja, natuurlijk. Mijn boek over de volkszangtechniek en improvisatie in de polifonische zang met als bijlage een cassette met meer dan 100 oefeningen verscheen in 1996 bij Pang Records in Leiden. Mijn boek is het resultaat van de gebrekkige kennis van de Nederlandse taal. Sinds de eerste dag van mijn verblijf in Nederland was ik genoodzaakt om te werken. Maar ik sprak natuurlijk geen Nederlands. Daarom was ik op zoek naar een toegankelijke methode om dingen uit te leggen aan mijn koorleden. Uiteindelijk, kwam ik bij de imitatie van de natuurstemmen. Eerst - de imitatie van de stem van de heilige koe, daarna - de heilige kat enzovoort. Waarom? Door de imitatie van die stemmen krijg ik een bijzondere combinatie van klanken - n.l. boventonen. Waarschijnlijk weet niet iedereen wat dat betekent. Ik moet dat even demonstreren. Iemand zingt een klank. De muzikant hoort in dit geval minimaal twee tonen: kwint, kwart, en misschien nog een octaaf. Het nasaal zingen (de reproductie van de klank door de neus) veroorzaakt de boventoon . Nasaal zingen wordt trouwens in de muzikale wereld beschouwd als verkeerd.
Met sommige opvattingen over het gebruik van de stem ben ik het niet eens. Dat heb ik ook in mijn boek geschreven. Volgens mij is het gebruik van de nasale klank een van de voorwaarden van de boventoon. Nu zal ik dat even demonstreren. De stem van de kat in de hoge tessitoera (register), hoofd register. Toen ik aan de imitatie van natuurstemmen dacht hield ik geen rekening met de theoretische basis. Er bestaat echter een heel interessante theorie. Dit is de informatie voor het speciale televisieprogramma voor de muzikanten, voor de mensen, die daar interesse voor hebben.
Mijn overledene echtgenoot Jowan gaf een heel interessante interpretatie van het woord "koe". Volgens hem betekent "een koe melken" in sommige landen "zingen". Ik vraag aan mijn leerlingen om de klank te verlengen net alsof ze de koe aan het melken zijn. Je mag de koe niet slaan. In mijn boek ben ik daartegen, zelfs tegen de zachtste agressie. Een koe melken doe je met liefde - anders krijgt ze pijn. Zelfs de zachtste aanval vind ik niet acceptabel. Glissando, en nog een keer glissando helpt om de juiste klank te produceren. Waarom? Zingen begin je met nul. Zelfs de koe begint met een klank -" mm", pas daarna krijg je nasale tonen"mjaoe, moe". Dankzij deze tonen krijgen wij de boventoon.

10. Vertel ons over je cd's.
Wij hebben er drie. De eerste CD is etnografisch. In 1993 in het dorp Sinije Lypjagi namen wij de religieuze muziek en huwelijks liederen van de oudgelovigen op.
De volgende cd's zijn ook hier in Nederland opgenomen door Bernard Klaikamp, de bekende etnomuzikoloog van Pan Records. De eerste cd heet " Zharkaja Kalina" en de tweede "Rasplachetsa dusha greshnaja". Dit is de de polifonische muziek van de oudgelovigen, de muziek van de verschillende regio's van Rusland. Dat is de trots van Jowan en mij. Het is bijzonder leuk om de waardering van de Russische boeren te horen. Ze nemen zelf het initiatief om ons te bedanken. Tijdens het festival heeft iedereen het heel erg druk, maar ze staan te wachten om hun dankbaarheid uit te spreken. En dat maakt het de moeite waard. Kortom, als je dit soort woorden hoort, dan denk je - je loopt niet zo maar rond op aarde.

11. In Wageningen is de stichting Zarjanka gevestigd ter behoud van de Russische cultuur. Wat doet de stichting?
De stichting Zarjanka organiseert festivals, tentoonstellingen van de oude klederdrachten en lezingen over onderwerpen uit traditionele Russische cultuur en ook cursussen over volksmuziek. Wij hebben twee folklore festivals achter de rug. Niemand geloofde dat het ons zou lukken, maar het ging goed dankzij onze enthousiasme en mijn financiële steun. Wij hadden folklore groepen uit Rusland te gast. Mijn Nederlandse ensembles (ik heb nog twee andere koren: Zarnitsa in Utrecht en Wetsjherinki in Wageningen) nemen elk jaar deel aan folklore festivals in Rusland.Behalve onze optredens tijdens de festivals doen wij ook veldonderzoek in de Russische dorpen. Maar dan zijn wij niet alleen met folklore bezig. In elk dorp blijven wij twee dagen en wij overnachten in de huizen van de buren, bij de oude oma's. Nederlanders zijn gefascineerd door de Russische mensen en door hun gastvrijheid.

12. Als je een kans zou hebben om je leven te gaan veranderen, of je leven opnieuw te leven, zou je daar gebruik van maken?
Jawel, in mijn nieuw leven zou ik vanaf het begin met mijn man Jovan willen zijn. Toen ik hem ontmoette was hij 56 jaar oud. Het zou dan beter zijn als hij wat jonger zou zijn. Voor ons allemaal zou het makkelijker zijn. Wij kwamen naar Nederland en wij moesten hard werken. Het is een zonde dat zo'n kenner van Rusland nauwelijks tijd had om zijn boeken te schrijven, om zich in het wetenschappelijke werk te verdiepen. Het zou fijn zijn geweest als ik mijn boek niet 's nachts had moeten schrijven maar onder betere omstandigheden. Het zou fijn zijn als ik les op de universiteit zou kunnen geven of op het conservatorium en als ik me met de theorie bezig kon houden. Ik wil niet klagen. Ondanks alle moeilijkheden is ons leven heel erg interessant. Wij hebben veel gezien en zijn overal geweest, ik , Jovan en mijn Nederlanders. Dit leven kan je benijden, want het is een heel interessant leven.

13. Vertel het eens, wat betekent het voor jou om gelukkig te zijn?
Ik ben gelukkig als ik iets nieuws ontdek, als ik het onmogelijke mogelijk maak.

14. Wat wens je aan onze toeschouwers?
Ik zal niks nieuws vertellen, maar alleen die oude vertrouwde woorden herhalen: liefde, geduld en medeleven.

Vertaling van Katya Brekhova.